حمید سلیمانیمقام در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا، با اشاره به تفاوت میان گردشگری ساحلی و گردشگری دریایی اظهار کرد: یکی از مسائل اساسی در این حوزه، نبود یک تعریف واحد و مورد توافق از «گردشگری دریایی» در کشور است، بهگونهای که دستگاههای مختلف، از سازمان بنادر و دریانوردی تا مجموعههای مرتبط با گردشگری و مدیریت سواحل، هر یک از منظر مأموریت و قوانین خود با این حوزه مواجه شدهاند و همین موضوع در مواردی به موازیکاری و ابهام در مسئولیتها منجر شده است.
او ادامه داد: در سالهای گذشته در وزارت میراثفرهنگی، مطالعاتی برای بررسی تعاریف موجود در کشورهای مختلف انجام شد تا مشخص شود کشورهای دیگر چگونه گردشگری دریایی را تعریف کردهاند، چرا که تعریف این حوزه مستقیما با موضوعاتی مانند صدور مجوز، ایمنی، نظارت، مسئولیت دستگاهها و نحوه ارائه خدمات ارتباط دارد.
این فعال بخشخصوصی افزود: در نهایت، با توجه به اینکه گردشگری دریایی با مجموعهای گسترده از فعالیتها از جمله کشتی، شناور، اسکله، بندر و سایر زیرساختها و خدمات دریایی ارتباط دارد، لازم است تعریفی ارائه شود که بتواند از منظر حقوقی و اجرایی نیز قابلیت استفاده داشته باشد.
گردشگری دریایی؛ از ساحل تا تجربه زیستن در دریا
سلیمانیمقام با بیان اینکه گردشگری دریایی نباید به «رفتن به ساحل» تقلیل یابد، گفت: دریا میتواند مجموعهای متنوع از تجربههای گردشگری را در اختیار مردم قرار دهد، از سفر با شناورها و کشتیها گرفته تا تجربه زیست ساحلی، آشنایی با فرهنگ جوامع محلی، مشاهده طبیعت و بهرهمندی از ظرفیتهای تفریحی و فرهنگی دریا.
او تاکید کرد: ایران از ظرفیت قابل توجهی در سواحل شمالی و جنوبی برخوردار است، اما مسئله اصلی این است که هنوز نتوانستهایم این ظرفیت را در قالب یک نظام منسجم گردشگری، فرهنگی و اقتصادی به کار بگیریم.
این کارشناس گردشگری دریایی با اشاره به ضعف تاریخی فرهنگ دریایی در کشور اظهار کرد: یکی از مسائل مهمی که باید جدی گرفته شود، «فرهنگ دریایی» است. وقتی جامعهای ارتباط عمیق و مستمر با دریا نداشته باشد، طبیعی است که بخش بزرگی از ظرفیتهای اقتصادی، فرهنگی و گردشگری آن نیز مغفول بماند.
او افزود: گردشگری دریایی میتواند یکی از ابزارهای مؤثر برای بازسازی این ارتباط باشد، زیرا بدون آنکه الزاما نیاز به برنامههای پیچیده آموزشی وجود داشته باشد، میتوان مردم را با دریا، شناورها، فرهنگ ساحلی و سبک زندگی جوامع دریایی آشنا کرد.
فرهنگ دریایی باید از کودکان و خانوادهها آغاز شود
سلیمانیمقام با اشاره به ضرورت ورود آموزشهای مرتبط با دریا به نظام آموزشی کشور گفت: اگر قرار است فرهنگ دریایی در ایران شکل بگیرد، باید این فرآیند از خانواده، مادران و کودکان آغاز شود. جامعه باید از سنین پایین با دریا آشنا شود و دریا را نه یک فضای دور و ناشناخته، بلکه بخشی از هویت، طبیعت و ظرفیتهای سرزمینی خود بداند.
او ادامه داد: در سالهای اخیر اقداماتی برای ورود موضوع دریا به محتوای آموزشی مدارس انجام شده است، اما این مسیر نیازمند استمرار و نگاه جدیتر است؛ زیرا فرهنگ دریایی با یک برنامه کوتاهمدت ایجاد نمیشود.
این فعال بخشخصوصی گفت: وقتی کودک و خانواده تجربه حضور ایمن و مطلوب در دریا را داشته باشند، بسیاری از ترسها و فاصلههای ذهنی نیز از بین میرود و در نتیجه، جامعه بهتدریج ارتباط فرهنگی عمیقتری با دریا پیدا میکند.
سواحل ایران؛ ظرفیتی برای اقتصاد محلی و اشتغال
سلیمانیمقام با تاکید بر ظرفیت اقتصادی گردشگری دریایی بیان کرد: گردشگری دریایی میتواند زنجیره بزرگی از فعالیتهای اقتصادی را فعال کند و برای جوامع محلی در استانهای ساحلی فرصتهای شغلی متنوعی ایجاد کند.
او افزود: زنجیره گردشگری دریایی به حوزههایی مانند ساخت و نگهداری شناورها، خدمات بندری، حملونقل، اقامت، غذا، تفریحات دریایی، خدمات گردشگری و صنایع وابسته متصل است و بنابراین توسعه آن میتواند آثار اقتصادی خود را فراتر از محدوده ساحل نشان دهد.
این کارشناس گردشگری دریایی با اشاره به ظرفیتهای سواحل شمالی و جنوبی کشور تصریح کرد: مسئله این است که هنوز سازوکار حکمرانی و بهرهبرداری پایدار از این ظرفیت بهدرستی طراحی نشده است.
ابهام قانونی؛ یکی از موانع توسعه گردشگری دریایی
سلیمانیمقام یکی از چالشهای جدی این حوزه را تعدد دستگاههای مسئول و ابهام در حدود وظایف آنها دانست و گفت: زمانی که چند دستگاه در یک حوزه دارای مسئولیت هستند اما مرز دقیق مسئولیتها مشخص نیست، فعال اقتصادی نمیداند برای دریافت مجوز یا اجرای یک طرح دقیقا باید به کدام دستگاه مراجعه کند.
او ادامه داد: بخشی از مشکلات گردشگری دریایی، پیش از آنکه اقتصادی یا سرمایهگذاری باشد، مسئله حکمرانی و قانونگذاری است. اگر برای فعالیتهای جدید، چارچوبهای روشن و مشخص قانونی وجود نداشته باشد، سرمایهگذار نیز نمیتواند با اطمینان وارد این حوزه شود.
این فعال بخشخصوصی تاکید کرد: باید بهصورت دقیق مشخص شود که چه دستگاهی متولی سیاستگذاری، چه دستگاهی مسئول صدور مجوز و چه نهادی مسئول نظارت و ایمنی است؛ زیرا ادامه وضعیت چندپارگی، توسعه گردشگری دریایی را با مانع مواجه میکند.
«ساحل» نباید به ساختوساز و پیادهراه تقلیل یابد
سلیمانیمقام در ادامه با انتقاد از برخی شیوههای مدیریت سواحل اظهار کرد: ساحل یک سرمایه طبیعی و بیننسلی است و نحوه مداخله در آن باید با حساسیت بسیار بیشتری انجام شود. تبدیل بخشهایی از ساحل به سازههای سخت، سنگی و بتنی یا توسعه بیضابطه زیرساختها، بدون توجه به ویژگیهای طبیعی ساحل، میتواند به از دست رفتن بخشی از ظرفیتهای طبیعی آن منجر شود.
او افزود: در بسیاری از نقاط دنیا تلاش میشود تا حد امکان ویژگی طبیعی سواحل حفظ یا احیا شود، در حالی که در ایران در مواردی، نگاه عمرانی بر نگاه گردشگری و محیطزیستی غلبه پیدا کرده است.
این کارشناس گردشگری دریایی تاکید کرد: باید میان توسعه زیرساخت و حفاظت از طبیعت ساحلی تعادل برقرار شود، چرا که گردشگر برای دیدن و تجربه طبیعت به ساحل میآید، نه برای مواجهه با مجموعهای از سازههایی که میتوانند ماهیت طبیعی آن را تغییر دهند.
امنیت و کیفیت خدمات؛ شرط نخست توسعه گردشگری دریایی
سلیمانیمقام با تاکید بر اینکه توسعه گردشگری دریایی بدون امنیت و خدمات مناسب امکانپذیر نیست، گفت: مردم زمانی به سمت دریا میآیند که احساس کنند محیط برای آنها امن، آرام و قابل پیشبینی است.
او افزود: ایمنی شناورها، بهداشت، نظم، دسترسی مناسب، خدمات گردشگری و مدیریت حرفهای سواحل، مجموعهای بههمپیوسته هستند و نمیتوان توسعه گردشگری دریایی را بدون توجه به این مؤلفهها دنبال کرد.
این فعال بخشخصوصی ادامه داد: مدیریت سواحل باید از برخوردهای سلیقهای و چندگانگی در اجرا فاصله بگیرد و به سمت نظامی حرفهای، قانونمند و مبتنی بر حقوق گردشگر حرکت کند. گردشگر باید بداند در یک مقصد ساحلی چه حقوقی دارد و دستگاههای مسئول نیز باید بدانند چگونه باید این حقوق را تضمین کنند.
دریا؛ تجربهای فراتر از تفریح
سلیمانیمقام در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ظرفیتهای روانی و اجتماعی دریا گفت: تجربه حضور در کنار دریا میتواند فرصتی برای آرامش، فاصله گرفتن از فشارهای روزمره و بازسازی ذهنی انسان فراهم کند.
او افزود: وقتی انسان در برابر گستره دریا قرار میگیرد، با فضایی مواجه میشود که کمتر تحت مداخله مستقیم انسان قرار گرفته است. همین مواجهه با طبیعت میتواند تجربهای متفاوت از آرامش و رهایی برای گردشگر ایجاد کند.
این کارشناس گردشگری دریایی تاکید کرد: اگر در کنار این ظرفیت طبیعی، خدمات مناسب، بهداشت، امنیت و ایمنی فراهم شود، دریا میتواند به یکی از مهمترین فضاهای عمومی برای تجربه طبیعت و ارتقای کیفیت سفر تبدیل شود.
گردشگری دریایی؛ حلقه اتصال اقتصاد، فرهنگ و طبیعت
سلیمانیمقام در پایان گفت: گردشگری دریایی را نباید یک فعالیت لوکس تلقی کرد. این حوزه میتواند همزمان به اقتصاد محلی، اشتغال، فرهنگ دریایی، معرفی سبک زندگی جوامع ساحلی، استفاده پایدار از منابع طبیعی و افزایش ارتباط جامعه با دریا کمک کند.
او خاطرنشان کرد: ایران برای توسعه گردشگری دریایی بیش از هر چیز به یک نگاه منسجم نیاز دارد، نگاهی که در آن قانون، فرهنگ، محیطزیست، ایمنی، سرمایهگذاری و گردشگری در کنار یکدیگر دیده شوند. اگر چنین رویکردی شکل بگیرد، دریا میتواند از یک ظرفیت مغفول به یکی از پیشرانهای مهم توسعه گردشگری کشور تبدیل شود.
انتهای پیام/
نظر شما